به گزارش خبرآنلاین روزنامه اطلاعات نوشت:فارغ از هیاهوی تبلیغی برخی کارشناسان برای بزرگنمایی خشکی تابستان پیشرو، نمیتوان انکار کرد که کشورمان شش دوره متوالی خشکسالی را پشت سر گذاشته و ذخایر آبهای زیر سطحی آن به مرحله بحرانی رسیده است.
در سالهای اخیر افت سطح آبهای زیرزمینی بهطور متوسط سالانه بیش از یک متر بوده و بسیاری از دشتهای کشور در وضعیت بحران قرار گرفته اند.
اکنون حتی بارشهای مطلوب بهار امسال برای عبور از خشکی تابستان کافی نیست و پیشبینی میشود تشدید گرما در هفتههای آینده موجب افزایش ضریب تبخیر منابع جمع آوری شده در مخازن سدهای کشور شود.
بنابر این باید منتظر ظهور بحران جدید کم آبی به ویژه در شهرهای پرجمعتی نظیر تهران، مشهد، اصفهان، کرج، قم، اراک، کرمانشاه و شیراز باشیم.
اما اگر قرار است الگوی مدیریت مصرف را در صدر برنامههای اجرایی برای کنترل منابع موجود پیگیری کنیم، باید قاطعانهتر با بزرگترین مصرف کننده آب کشور، یعنی بخش کشاورزی برخورد کنیم.
بررسی ها نشان می دهد که بخش کشاورزی با مصرف بیش از ۸۵درصد از منابع آبی کشور، اصلی ترین عامل فشار بر ذخایر آبی محسوب می شود. با این حال، مهم ترین چالش در این حوزه نه صرفاً میزان مصرف، بلکه نرخ بسیار پایین تعرفه آب کشاورزی است که منجر به مصرف بی رویه، ناکارآمد و غیرمسئولانه آب در این بخش شده است.
مطابق گزارش مرکز پژوهش های مجلس، میانگین بازدهی آبیاری در ایران کمتر از ۴۰درصد است، در حالی که این رقم در بسیاری از کشورها از جمله استرالیا و اسپانیا به بیش از ۷۰درصد می رسد. دلیل اصلی این تفاوت فاحش، استفاده گسترده از روش های سنتی مانند آبیاری غرقابی و نبود انگیزه اقتصادی برای صرفه جویی است. زمانی که هزینه واقعی آب در قبوض کشاورزان انعکاس نمی یابد، استفاده از آن به شکلی بی رویه و اتلاف گرایانه صورت می گیرد.
در سالهای اخیر، کشورهایی که تعرفه آب را بر اساس الگوی مصرف، حجم برداشت و بازدهی اقتصادی محصولات تنظیم کردهاند، توانستهاند به صورت چشمگیری مصرف آب را کاهش داده و همزمان بهره وری کشاورزی را افزایش دهند. اما در کشور ما سیاستهای یارانهای بخش کشاورزی هرگز اجازه رشد بهره وری در این بخش را نمیدهد.
در چنین شرایطی باید به تدریج تعرفه آب برای فعالان بخش کشاورزی و به ویژه تولیدکنندگان محصولات آببر واقعی شود. حتی باید با استفاده از الگوی تعرفه پلکانی بر اساس حجم مصرف و نوع محصول، تولیدکنندگان صرفهجو را تشویق و کشاورزان پرمصرف را مشمول مالیات منابع آب کرد. البته در کنار اصلاح تعرفه، باید آموزش و حمایت فنی برای استفاده از فناوریهای نوین آبیاری گسترش یابد.
دوران رودربایستی نظام حکمرانی آب با بخش کشاورزی پرمصرف سپریشده و اگر امروز با مصرف بی رویه در این بخش مماشات کنیم، فردا برای هیچکدام از بخشهای صنعتی، تجاری، خدماتی و حتی خانگی آبی باقی نخواهد ماند.
۱۷۳۰۲