بر این اساس، با توجه به اینکه رقم ضریب جینی در سال ۱۴۰۰ برابر با ۰.۳۹۳۸ بوده، پس از تجربه کاهش ۰.۲ واحد درصدی به ۰.۳۹۱۸ در سال ۱۴۰۱ رسیده است. کاهش این شاخص نابرابری در سال گذشته را میتوان متأثر از اعطای یارانههایی دانست که پس از حذف ارز ترجیحی به گروههای کمدرآمد جامعه پرداخت شد.
یکی از شاخصهای مهم اقتصادی برای سنجش نابرابری درآمدی، ضریب جینی است. این ضریب عددی بین صفر و یک است و هرچه به یک نزدیکتر باشد، نشانگر اختلاف طبقاتی بیشتر و هرچه به صفر نزدیکتر باشد به معنی نابرابری کمتر است.
تصور رایج این است که با کاهش ضریب جینی، نابرابری درآمدی و اختلاف طبقاتی در جامعه کاهش یافته و از این طریق موجب بهبود وضعیت فقر در جامعه شده است. در حالی که این استدلال به دو دلیل میتواند گمراهکننده باشد.
اول آنکه کاهش ضریب جینی صرفا به معنای کاهش اختلاف طبقاتی است، بنابراین اگر کل جامعه با هم فقیرتر شوند، اختلاف طبقاتی و ضریب جینی آنها کم میشود بدون آنکه وضعیت فقر بهبود یافته باشد.
دومین دلیل این است که نحوه توزیع درآمد بین دهکها و اقشار مختلف جامعه تغییر کند اما ضریب جینی ثابت بماند. علت این رخداد این است که ضریب جینی از طریق محاسبه هندسی به دست میآید؛ بنابراین این امکان وجود دارد که موقعیت دهکها و خانوارها در جامعه طوری جابجا شود که تغییر آنها در ضریب جینی منعکس نشود.
یارانهها چقدر نابرابری را در ۱۴۰۱ کاهش داد؟
آخرین آمار رسمی منتشرشده از مرکز آمار در خصوص ضریب جینی مربوط به سال ۱۴۰۰ است که در آن ضریب جینی برابر با ۰.۳۹۳۸ در نظر گرفته شده است. محمدرضا فرزین، رئیس بانک مرکزی، در مصاحبه با ایبنا آمار جدیدی از ضریب جینی ارائه داده است. او در بخشی از گفتههای خود اشاره کرده است که ضریب جینی در سال ۱۴۰۱ به میزان ۰.۲ واحد کاهش یافته است. با توجه به این که ضریب جینی عددی بین صفر و یک است، کاهش ۰.۲ واحدی آن نیازمند بهبود چشمگیر در وضعیت نابرابری درآمدی است و از آن جایی که شواهد نشان میدهد چنین تغییری رخ نداده، کاهش ۰.۲ واحدی دور از منطق به نظر میرسد.
فرزین سپس در بخش دیگری از صحبتهای خود اشاره میکند که کاهش ضریب جینی در سال ۱۴۰۱ به میزان ۰.۲ واحد درصد بوده است. بر این اساس، اگر رقم ضریب جینی سال ۱۴۰۰ که معادل ۰.۳۹۳۸ است را در ۱۰۰ ضرب کرده و سپس ۰.۲ واحد از آن کسر کنیم، به رقم ۰.۳۹۱۸ برای سال ۱۴۰۱ میرسیم که از کاهشی منطقی پیروی کرده است. بنظر میرسد اعطای یارانههای ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومانی به دهکهای نیازمند در سال ۱۴۰۱ علت این کاهش باشد.
٢٢٣٢٢٣