امیرعباس آذرموند: با این که ایران در طول سالهای گذشته همواره درگیر مذاکره بوده اما در یک سال اخیر دو بار در میانه مذاکرات مورد یورش نظامی ایالات متحده و اسراییل قرار گرفت. شاید این تجربه موجب شده که عده زیادی، با وجود اخبار مثبتی که از مذاکرات میآید، تا امضا نشدن توافق، نگران هستند و احتمال میدهند دونالد ترامپ برای بار سوم هم عهدشکنی کند.
با وجود تردیدها و نگرانیها، برای اقتصاد تضعیف شده ایران هیچ نوشدارویی بهتر از توافق نیست. به نظر میرسد تنها یک توافق میتواند فرصت اصلاحات ساختاری و حتی بهبود حکمرانی را فراهم کند. هر چند این احتمال که با رفع مشکل خارجی، اصلاحات داخلی کنار گذاشته شود، کم نیست اما به نظر نمیرسد بدون فرصت رفع تحریم و جنگ، در ساختار موجود چارهای جز این، باقی بماند.
هادی حق شناس استاندار گیلان، در این باره به خبرآنلاین گفت: من فکر میکنم تفاهم احتمالی پیشرو و توافقی که ممکن است پس از ۶۰ روز بعد از آن، امضا شود، اثر مشابه اجرا شدن قطعنامه ۵۹۸ را خواهد شد، البته با ابعادی محدودتر. زیرا ما با تفاهمی دو مرحلهای مواجهیم که در گام نخست بناست جنگ را پایان دهد و در گام بعدی، ظرف حدود ۶۰ روز وارد بحث مربوط به برنامه هستهای ایران و تحریمهای ظالمانه خواهد شد.
او درباره اثرات این موضوع گفت: همین که جنگ خاتمه یابد و خطر تکرار آن به حداقل برسد و ماجرای تحریمهای ظالمانه هم فیصله یابد، اقتصاد ایران جان تازهای خواهد گرفت و یک انرژی مضاعف و مثبت به آن تزریق میشود که در شرایط فعلی میتواند بسیار مثمر ثمر باشد. اقتصاد ایران ظرفیتهای خالی زیادی دارد که در ادامه با پر کردن آنها، اقتصاد با سرعت بیشتری به حرکت خواهد افتاد.
از نظر این کارشناس اقتصاد کلان، اثرات رفع تنش فعلی، به بزرگی اجرا شدن ۵۹۸ نخواهد بود اما این آثار ماندگار خواهد بود و به نحو محسوسی لمس خواهند شد.
حق شناس افزود: همین که مطمئن شویم خبری از جنگ و تحریم نخواهد بود و تجارت خارجی کشورمان به روال عادی بر میگردد، درنهایت به اصلاح بسیاری از شاخصهای کلان منجر میشود و خود به خود تورم کاهش خواهد یافت و نرخ رشد اقتصادی بالاتر خواهد رفت. بنابراین وقتی چالشها و موانعی بزرگ از بین میروند، خود به خود مسیر حرکت به جلو فراهم میشود و بخشی از مسیر طی میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه با اشاره به اهمیت نقش نرخ ارز در اقتصاد ایران توضیح داد: اقتصاد ما در سالهای گذشته تحت تاثیر افزایش نرخ ارز و رشد نقدینگی به تورم بسیار بالایی دچار شده است. تورم در گام نخست نرخ ارز را خواهد کاست و از این محل انتظار میرود رشد تورم کنترل شود و حتی شاخص کلی آن به جای روند فزاینده فعلی، کاهنده شود. از سوی دیگر وقتی منابع بلوکه شده به اقتصاد وارد میشوند، بخشی از نقدینگی موجود را جمع خواهد کرد. بنابراین توافق احتمالی از دو جهت به کاهش نرخ تورم منجر خواهد شد.
در سال ۹۴ هم مذاکرات میان تهران و واشنگتن به امضای معاهده برجام منجر شد. از پی این توافق برای دو سال پیاپی در ۹۵ و ۹۶ تورم تک رقمی شد. اتفاقی که در تمام سال های پس از انقلاب تجربه نشده است. در میانه دهه ۹۰ که اوج تورم در ایران بود، امضای برجام زمینه تک رقمی شدن را فراهم کرد. همزمان نرخ رشد اقتصادی هم به بالاترین نرخ تجربه شده در نیم قرن اخیر تبدیل شد.
حق شناس در مورد اینکه چقدر اثرات تفاهم احتمالی بر اقتصاد مشابه برجام خواهد بود، گفت: احتمالا با شرایطی مشابه پسابرجام مواجه شویم. از مجموع ۴ سالی که در ۴۸ ساله گذشته تورم تک رقمی بوده، دو سال آن پس از برجام رخ داد. از سال ۵۲ تا به امروز نیز تنها در سالهای ۹۵ و ۹۶ تورم برای دو سال متوالی تک رقمی بود. ابعاد رفع تحریم ها میتواند تا این اندازه رکوردهای مثبتی به ثبت برساند.
او در مورد رشد اقتصادی احتمالی در سال جاری گفت: با توجه به وضعیتی که کشور دارد و ظرفیتهای خالی بزرگی که در اقتصاد ما ایجاد شده، انتظار میرود ظرف مدت کوتاهی دوباره رشد اقتصادی به نحو چشمگیری بالا برود و اگر درست عمل شود، ممکن است برای دومین بار با رشد اقتصادی دو رقمی مواجه شویم. هر چند نباید تصور کنیم که در سال ۱۴۰۵ این اتفاق خواهد افتاد؛ در سال جاری به نحو چشمگیری از تورم کاسته میشود و رشد اقتصادی هم تا حدی بالا میرود ولی به احتمال زیاد اثرات اصلی را از ۱۴۰۶ مشاهده کنیم.
۲۲۳۲۲۹