من همیشه میگویم ایکاش تورم در ایران تکرقمی شود، اما سوال اینجاست که آیا این شدنی است!؟
ما باید ببینیم دلیل تورم چیست. دلیل تورم، رشد نقدینگی در اقتصاد است. این رشد نقدینگی که از روی هوا که نمیآید. در یک اقتصادی مثل اقتصاد ایران، با خلق نقدینگی روبهرو هستیم.
خلق نقدینگی در اقتصاد ایران هر روز انجام میشود و عدد آن به حدود ۳۰ درصد رسیده است. عدد ۳۰ درصد یعنی رشد متناوب ۲.۵ درصد در ماه که بخواهیم بگوییم نقدینگی ۳۰ درصدی را داریم. بعد از سال ۹۷، متوسط رشد نقدینگی به نزدیک به ۳ درصد در ماه رسید. این ۰.۵ درصد خیلی عدد بزرگی در سال میشود؛ یعنی رشد نقدینگی از ۳۰ درصد به ۳۶ درصد میرسد. در برهههایی حتی رشد نقدینگی عددی نزدیک به ۴۰ درصد را هم تجربه کرد که اعداد خیلی بزرگی در اقتصاد ایران میشود.
البته دلیل تورم فقط نقدینگی نیست. کسانی که فقط در رابطه با کسری بودجه در اقتصاد ایران صحبت میکنند و میگویند همه مشکلات در کسری بودجه است، عوامل دیگر را تقریبا یا نادیده میگیرند یا میخواهند نادیده بگیرند.
مشکل اقتصاد ایران، عدم رشد اقتصادی است. مرکز آمار ایران اعلام کرد که در ۱۰ سال گذشته رشد اقتصادی ایران صفر بوده است و این یعنی هیچ کدام از برنامهها اثربخش و نتیجهبخش نبوده است. شما کافی است بین سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ رشد کشورهای عربستان، امارات، قطر، کویت، ترکیه، بنگلادش، سریلانکا و… را ببینید. دلیل اینکه نقدینگی ما تبدیل به یک تورم عجیب و غریب شده، عدم رشد اقتصادی است. ظرف اقتصاد ایران ثابت مانده و حتی به لحاظ دلاری و کاهش ارزش ریال در مقابل دلار، کوچکتر و ریزتر شده، اما حجم نقدینگی دائما رو به افزایش است.
* کارشناس اقتصادی
۲۲۳۲۲۵